THƯ PHÁP-LINH ẢNH

2-THƯ PHÁP

  

  

   Kỷ niệm về thư pháp đầu tiên  là cha tôi, một người thợ tài hoa, viết trên những tấm liễn.Trong lối viết của thư họa. Chữ nghĩa mang hình thể những bông hoa, trái quả.. Đó là những tấm liễn hay hòanh phi, câu đối gì đó.

   Tôi không còn nhớ nội dung những chữ ấy,  vì lúc đó tôi còn quá nhỏ, khỏang 7, 8 tuổi …Một thời gian dài về sau này, tôi lại thấy cha cặm cuội sưu tầm và viết những câu Hán ngữ trích dẫn từ các sách cổ văn. Các bản văn này tôi hãy còn lưu trữ và không đọc ra là bao nhiêu…

  Một vài câu tôi còn nhớ là “nhân lai nhân khứ phi trần ngọai, thì thị thì phi thệ thủy đông”…Thế gian chứa chất bao  tâm sự. Nghĩ đến việc không thể chia xẻ những gì mà người thân gánh chịu thêm một lần nặng trĩu hơn thế.

   Hôm nay là ngày giỗ cha nhưng tôi không về được. Buổi trưa không ngũ, tôi nằm với những trăn trở…Vài hình ảnh về cha làm tôi nhớ mãi, đó là có một buổi chiều cha tôi đi làm về chở một cái thùng hồ với cái xe đạp cũ kỹ.Khi đó là chạng vạng không còn nhận rõ mặt người. Sau này tôi vẫn tự hỏi cha tôi đã suy nghĩ gì trong những trường hợp như vậy. Chắc chắn là những suy nghĩ. Không phải một trạng thái của vô tư  hay siêu thóat gì…Một hình ảnh nữa, có buổi trưa cha tôi làm ở nhà người khác. Buổi trưa hình như không có chỗ nghĩ, cha tôi tựa lưng vào một bức tường và nghĩ qua trưa…Tôi hãy còn nhớ nguyên tư thế ấy…

  

   Một hình ảnh khác, cuối cùng về cha là buổi cha chở tôi  xuống Bồng Sơn, một thị trấn nhỏ để vào Sài gòn.  Vẫn trên chiếc xe đạp cũ. Con đường đất ghồ ghề đi qua những quả đồi nhỏ vắng người.Tôi nhớ màu vàng của đất  sét và nỗi buồn nào đó, ngay lúc này làm tâm trí tôi  rười rượi.

   Trước khi đón được xe, cha cùng tôi vào nhà người bác ở cạnh đường quốc lộ. Người bác tặng cha tôi một chậu thủy tùng nhỏ.Tôi còn nhớ nét mừng vui của cha tôi lúc ấy.Giờ này đây, tôi nhận ra cha tôi đã có quá ít những niềm vui trong đời sống. Niềm vui ấy chắc hẳn xuất phát từ việc cha tôi yêu thích cây cảnh. Một khía cạnh khác, việc được nhận những gì của đời sống trao tặng với cha tôi là quá ít ỏi. Việc cha mẹ nhận được những gì đền đáp của con cái thì…

   Hình ảnh cuối cùng là đôi lúc trong giấc mơ hay thiền quán tôi trông thấy vài ấn tượng của cha tôi trước khi mất. Một cái gì đó tối tăm ập xuống, ngay sau đó là một quầng sáng khác lóe lên rực rỡ. Có một tiếng nói, tôi nghĩ là tâm niệm cuối cùng của cha tôi lúc đó: không kịp mất! Cha đã tâm niệm một điều gì mà chưa thể hòan thành? Là ngôi nhà  phải chỉnh trang lại? Hay là tôi, lúc bây giờ vẫn  còn trong tình trạng lận đận? … 

    Hy vọng của cha tôi với con cái là những gì? Và trong đời sống hiện tại của tôi có đáp ứng được một phần nào những hy vọng ấy? …

    Trở lại thư pháp, ấn tượng mạnh mẽ nhất của tôi là một bức thư pháp của một nhà thư pháp Nhật: Chế tự. Bức thư pháp được in trong một tạp chí của thư viện Tổng hợp. Khi ấy, tôi hãy còn là sinh viên,  việc đọc sách

ở thư viện là giải trí duy nhất cùng với việc uống caphê cùng bạn bè. Bức thư pháp ấn tượng và cuốn hút. Tôi đã photo và sau đó mang về nhà đóng khung treo và thỉnh thỏang thưởng ngọan…

   Với một vài tài liệu ít ỏi tôi bắt đầu học viết thư pháp. Đó là vào những năm 2000. Tuy nhiên, thực chất lúc đó chỉ là tập viết Hán văn. Đến năm 2002 khi ra Huế học thuốc ở chùa Diệu Đế tôi có tham dự một lớp học của chùa dành cho những người yêu thích Hán văn.Tôi học chừng 2 tháng, sau đó thì trở lại nhà.Cùng thời gian này, tôi mua được một  cuốn sách dạy về thư pháp. Lần đầu tiên tôi biết đến các tên tuổi như Vương Hy Chi, Vương Hiến Chi…Cảm thụ về thư pháp của tôi cũng được nâng dần lên…Và tôi bắt đầu nhập môn thư pháp như một thứ giải trí tinh thần…Việc tập luyện lúc này, và cả đến hiện giờ vẫn chỉ là nghiệp dư…

   Từ những nguyên nhân sâu xa nào mà tôi lại hứng thú với bộ môn này? Tính chất thiền hay nhu cầu thẩm mỹ ở dạng tiết chế có ở trong tôi? Và sâu xa hơn nữa?...Một phát hiện khác đó là cuốn sách Nghệ thuật Thiền mà tôi vừa đọc được trong những năm 2006.Trong  ý tưởng thơ ca, hội họa và thư pháp là ba kho tàng của một hành giả. Đến đây, yếu tố thẩm mỹ đã nâng đến mức tâm linh và mặc nhiên nhu cầu tinh thần của tôi được đáp ứng.

  Những buổi sáng sớm ở quê tôi thức dậy và lao ngay xuống nhà bếp. Đun một ấm nước. Bên ngòai sương  tháng chạp và sau đó là những ngày đầu xuân còn bàng bạc.Trong ánh lửa, anh ta, một thanh niên gầy gò và mảnh khảnh cặm cuội mài mực. Rồi thì, khi bình trà đã chế. Mực mài đã tạm đủ anh ta loay hoay với những con

chữ…Viết  ra một chữ ưng ý là một điều hứng thú. Một niềm vui tức khắc. Nó không cần quá nhiều điều kiện…Mặt khác, sự tập trung và  tĩnh tâm khi viết là một hành động giải trừ những phiền não và lo toan của đời sống.Trong quan điểm tổng thể, chắc rằng đó không phải là cách trốn chạy!

   Một vài sự kiện đầu năm ngóai làm tôi rơi vào trạng thái tản thần. Những ngày đó tôi chứng nghiệm nhiều trạng thái lạ trong giấc mơ và cả là đời thực. Có một tiếng nói nào đó hướng dẫn tôi thực hiện một số điều. Khi rơi vào trạng thái tản thần tôi được hướng dẫn luyện viết lại những bài thơ mà trước đây tôi  từng tập luyện. Trạng thái tản thần được khắc phục …Đó là những bài thơ Đường của các tác giả Vương Duy, Lý Bạch, Bạch Cư Dị..Có một giấc mơ khác, tôi được nghe tiếng nói của Vị Đạo sư nào đó…Tôi mường tượng là Đức Phật Văn Thù Sư Lợi. Bởi vì thỉnh thỏang trong các giấc mơ tôi  nhận ra hình ảnh một Đức Phật ngồi trên sư tử xanh…Có một tâm niệm mà tôi chưa thực hiện được là việc thỉnh một bức tượng hoặc hình ảnh của Đức Phật Văn Thù để chiêm bái.Tiếng nói chỉ cho tôi biết cách giải trừ các nghiệp chướng với pháp môn luyện viết mỗi ngày…Chỉ chừng ấy đủ cho tôi chuyên cần việc tập luyện thư pháp như một phương tiện hành giả. Và sau cùng, thư pháp không còn là một phương tiện mà như trạng thái nhất như. Điều mà một hành giả cần đạt đến…

    Tuy nhiên, con người, là cái tôi đang viết thì dễ chán nản, lạc lòng…Một giấc mơ  khác vẫn thường lặp lại là tôi trông thấy mình đào một cái giếng sâu và phát hiện ra

một mạch nước từ phía núi, tinh khiết và hiếm thấy. Những dòng nước chảy ra từ các kẻ của những phiến đá xanh…Những giấc mơ này thường xảy ra vào lúc tôi tập luyện thư pháp…Thư pháp, với tôi là như vậy?.. Một cuốn sách và giấc mơ khác nữa.Tình cờ  tôi phát hiện ra một cuốn sách: Thư pháp linh tự Đông phương.Trong đó có nhiều điều bổ ích. Và  chung cục nhất đó là ý tưởng khi tâm thái hành giả đạt đến tĩnh tâm thì mỗi chữ viết là một Đức Phật!...

  Giấc mơ khác, tôi thường thấy mình trên con đường về nhà phải đi qua một vị trí gần nhà với những dính mắc. Trong giấc mơ là những luồng khí đen và các trạng thái sa hầm, trói buộc. Khi ấy, có ai đó cho tôi một tấm vãi lớn. Trên đó có những chữ Hán. Với tấm vãi đó tôi thóat khỏi trạng thái trói buộc và về được đến nhà…

   Những giấc mơ, theo Bexxông, hoặc Frớt biểu lộ một tầm mức sâu xa của hiện hữu. Nó cấu thành đời sống cá nhân. Và đối với tôi, những giấc mơ là một nhân tố quan trọng. Về ý nghĩa nó không khác gì những sự kiện thực. Và thực ra, những sự kiện thực chỉ là việc biểu lộ các giấc mơ trong đầy đủ các chi tiết. Có thể thân xác hơn nhưng về cấu trúc thì duy nhất. Một số giấc mơ có tính chất chỉ dẫn. Một số giấc mơ có tính chất tiên tri….Việc đi sâu vào lý giải cần một quá  trình khác…Như vậy là, thư pháp đáp ứng những gì sâu xa  thuộc về bản thể của tôi? Phương diện tâm linh và  thẩm mỹ. Nó là một lối ra của tâm trí. Sự đáp ứng của văn chương dường như hãy còn xa với các yếu tố thẫm mỹ trong tính chất tạo hình cụ thể. Nói như vậy là trong tính chất tương đối của nhận

thức. Bởi vì qua một cấu trúc văn bản người ta có thể nhận ra hình thể của nó. Sự so sánh phong cảnh như một bài thơ Đường và ngược lại…Cũng tức rằng, trong văn chương có tính chất thẫm mỹ của  tạo hình nhưng với một mức độ nào đó.Nó trừu tượng và gián tiếp. Trong khi, với thư pháp đó là sự biểu lộ trực tiếp.

    Nguồn mạch khác, sau khi đã viết ra vài ba tác phẩm như sự bày tỏ cảm xúc và ý nghĩ, vốn kết thúc vào những năm 2004, tôi đã dừng lại những đam mê trong sự việc. Cảm xúc hiện giờ nếu có là một sự thanh thản mà tôi ít nhiều đạt đến và cần phải đạt đến. Các cảm xúc, sau một giai đọan phát triển tâm linh, người ta nhận ra rằng nó vốn dĩ là những phản ứng nhất thời của một nhận thức vốn chưa phải là sự ngộ. Hiển nhiên có những vần thơ của thiền gia nhưng nó đã là một phương diện khác. Mặt khác, tôi nghĩ rằng những gì là đỉnh cao của thơ ca tôi đã đạt đến. Một cái nhìn nội tại. Sau đó thì người ta dừng lại và thay đổi quan tâm…Ở đây tôi đã ít nhiều ảnh hưởng của Tagor (?).Nhà thơ, sau khi dừng việc sáng tác văn thơ đã chuyển qua việc vẽ. Hơn 1000 bức họa thì phải.

   Vương Duy, trong các thi phẩm của mình đạt đến sự trong vắt của ngọai vật. Đỉnh cao này tôi chỉ là người chiêm ngưỡng.Một ngọai lệ khác, Milapera, trong các thi phẩm của mình hòan tòan biểu thị như  một nhà tư tưởng…Thi ca lúc này đã đồng nhất với các hình thái khác….Cái chính là sự đam mê văn chương của tôi dường như đã dừng lại. Tuy nhiên, một cái gì đó thuộc về tinh thần thì vẫn còn lại. Và nó đòi hỏi  sự biểu lộ, một hình thái…

 

    Một phương diện khác nữa. Từ nhiều nguyên cớ tôi đã dần rút khỏi các phát biểu, quan điểm. Nói chung một sự bày tỏ bản thân với những nội dung, ý nghĩ nào đó…  Nói một cái gì đó, chung quy là  sự biểu lộ cá nhân vốn dĩ hạn hẹp. Trong khi thư pháp, là các nội dung đã sẵn. Người viết không còn phải chịu trách nhiệm về nội dung của những chữ Mỹ, Đạo hay những gì như vậy. Sự biểu lộ duy nhất của nhà thư pháp chỉ là đường nét, thần khí nếu như nhà thư pháp đạt được…Tôi dần thích sự vắng mặt của bản ngã. Và thực ra thì đang đi trên con đường giải trừ bản ngã… Sụ giải trừ này là tương đối. Vì rằng, tại sao tôi lại chọn chữ Mỹ chứ không phải chữ Viên? Hành động lựa chọn bộc lộ một vết  tích bản ngã khác. Tuy nhiên, lần này nó thóat dần  những ràng  buộc trực tiếp và siết chặt.Giữa hai cực, việc tôi lớn tiếng khẳng định “isme!” hay nói nhỏ lại và im hẳn việc viết ra một chữ MỸ là  bước  tiến,  sự hòa giải…

  Một trong tứ bửu của thư pháp là con ấn.Những năm 2000 tôi nhận được một khỏan tiền từ nước ngòai. Sư huynh Quảng Thiện tại Mỹ có đọc qua thơ tôi, khi ấy còn là những tập bản thảo. Có những tâm giao nào đó. Một trong những ngày cuối năm tôi nhận món quà bất ngờ. Sư huynh gửi tôi một số tiền tiêu tết.Cho đến giờ tôi vẫn chưa biết mặt sư huynh như thế nào?  Tôi lưu lại một ít tiền làm kỷ niệm bằng cách  khắc một con ấn bằng đồng. Hiện diện cái ấn trước mặt tôi là lời  nhắc nhở rằng tôi đang nằm trong một cộng đồng xa rộng. Nó vượt qua những khỏang cách điạ lý và hình thức….

  Viết những dòng như vậy, là soi chiếu bản ngã, là giải trừ nó trên phương diện ngôn ngữ. Nếu như không thực

hiện việc giải trừ này thì nó lẩn quất ở đâu đó. Không phải củng cố bản ngã mà là sự giải trừ trong thực tướng  và sâu xa sự việc… Phương diện  khác, cần phải làm một cái gì đó trên phương diện chia xẻ với cuộc đời, cộng đồng…Một cái gì đó tạm gọi là ích lợi trong tòan thể biểu thị của sự sống….

  Như vậy là thư pháp!..

  Đốt một ngọn nến nhỏ hơn là nguyền rủa bóng tối! Tôi không có phản ứng nguyền rủa hay những gì như vậy. Tuy nhiên, một điều tệ hại hơn là sự im lặng. Sự cự tuyệt…Vạch ra một nét chữ dẫu gì cũng hơn là gặm nhấm  một nỗi buồn, sự chán nản…   Muốn như vậy, trên phương diện đóng góp, cần phải tập luyện hơn nữa.  Trong khí chất của tôi, có một cấu trúc  là những gì đã tham gia thì cần đạt đến mức độ cao nhất có thể…                   

  Lạc hà dữ cô vu tề phi.

  Thu thủy cộng trường thiên nhất sắc

                                                  Vương Bột

  Ráng chiều cò lẽ cùng bay

  Nước thu xanh biếc chung màu trời xanh.

  

   Có một chữ Hà là dải mây đẹp buổi chiều. Cô bé tên là H A…Đầu hôm, tôi  biết thêm chữ Hà trong ý nghĩa này. Trước đó tôi có biết qua nhưng không rõ nghĩa lắm…Đó là giọt nước tràn  ra của một cái chén đã đầy nước.Cô bé vừa  tốt nghiệp Đại học Ngọai ngữ. Đề tài là Thư pháp. Như vậy là ngẫu nhiên tôi có một người cùng quan tâm, chia xẻ và gợi hứng…

 

    Việc tiếp xúc cô bé làm tôi xao động. Những cái cười duyên dáng. Và dường như sau cái cười đó là như không, hồn nhiên, trong vắt…Một cái gì đó bay bỗng còn hiện diện trong cuộc đời…Nói chuyện với một cô gái về Vương Hy Chi thực là một điều không dễ có…Là nhân duyên, gợi hứng hay một cái gì đó làm chàng ta xao động và xem lại…