XÃ HỘI- CÕI Ý

6- XÃ HỘI

   Sự chấm dứt của một ý niệm không thể là sự diễn dịch nó qua những ý niệm khác, hoặc xây dựng hệ thống ý niệm để thay thế ý niệm ban đầu. Cũng như các ý niệm khác, ý niệm xã hội chỉ chấm dứt khi ý thức trực tuyến thực tại. Ngay thời điểm này ý thức nhận ra sự phát sinh và duy trì hiện tượng xã hội là từ nó. Cái gọi tồn tại, quan hệ xã hội không bao giờ là những thực thể nằm ngoài  ý thức, để từ đó điều phối suy nghĩ, hành vi thực tế của cá nhân. Ví dụ, một hiện tượng xã hội là mâu thuẫn giữa chủ nô và nô lệ. Ta nhận ra từ thực tại, cái gọi chủ nô và nô lệ chỉ là hai ý niệm nằm trong hai ý thức. Nếu dừng lại ở đó, hiện tượng chỉ là hai ý niệm rời rạc. Trên thực tế, ý niệm chủ nô được liên kết với những ý niệm khác, về nguồn gốc, tài sản, quyền lực đối với nô lệ. Tương tự vậy, ý niệm nô lệ liên kết với các ý niệm không tài sản, làm việc không công, bị cưỡng bức…Ý niệm đầu tiên “chủ nô”, “nô lệ”, có được củng cố qua những liên hệ này, tuy nhiên trước và sau nó chỉ là kết quả nằm trong hai ý thức. Ta không thể quy đồng hoặc tìm ra bản chất thực thể chủ nô, nô lệ nào đó trong hiện tượng. Thực tế tiến trình là các nhận thức thừa nhận mâu thuẫn, lý giải nó qua nguồn gốc, đặc điểm xã hội, hoàn cảnh lịch sử, đi đến giải quyết bằng bạo lực, cách mạng. Thực chất tiến trình là sự ngộ nhận của ý thức diễn tiến trong thế giới hiện tượng.Sự giải quyết mâu thuẫn, chấm dứt nó chỉ xảy ra khi các ý thức ở đó nhận ra thực tại, tương ứng với tình trạng vô niệm của ý thức. Hiện tượng xã hội chỉ chấm dứt với sự kiện, phía sau đó là những thế giới mới được thành lập. Tuy nhiên, lịch sử không đi trên con đường này.

   Trở lại vấn đề, hiện tượng xã hội chấm dứt khi sự Thấy xảy ra. Điều này không đồng nghĩa trước hoặc sau sự kiện ý thức nhận ra cơ cấu hiện tượng. Cũng tức rằng, nó có thể rơi vào các ý niệm mới trong những tiến trình nhận thức thường thấy: các mục đích cá nhân, đường lối giáo dục, học thuyết xã hội. Trên nhìn nhận, có thể  ý thức đã chấm dứt hiện tượng xã hội, tuy nhiên trong thực tế nó tạo ra những vấn  đề mới cho hiện tượng. Phủ nhận thế gian ở cá nhân là một thực tế ý thức, song nó sẽ rơi vào lý thuyết, ảo tưởng khi từ ấy quy về chủ thuyết nhằm phổ biến kinh nghiệm. Như vậy, thông đạt các ý niệm tạo nên một vấn đề xã hội như sự kiện, môi trường cơ cấu là cần thiết cho những trường hợp cụ thể nào đó. Ta sẽ trình bày những hiện tượng xã hội theo nguyên cớ này.

  Khởi điểm hiện tượng là có một ý thức từ cá nhân hướng về những cá nhân khác ở ngoài nó. Những cá nhân bên ngoài này sau khi trừu tượng và định danh chính là gia đình, tổ nhóm, dân tộc, tầng lớp, giai cấp… Cái gọi xã hội không nhất thiết tính từ hai, ba người đến số lượng lớn nào đó. Sự kiện xã hội chưa xảy ra khi hai cá nhân ngồi bên nhưng hoàn toàn xa lạ nhau. Dĩ nhiên, những cá nhân này có thể nghỉ về ai đó, là thân thuộc hay chống đối. Khi đó, có một tình trạng xã hội xuất hiện nhưng không liên can đến người bên cạnh. Tình trạng xã hội tại đó, vào thời điểm đó chỉ có thể nảy sinh khi ít nhất người này nghĩ về người kia. Sau ấy là những biểu hiện của ý thức, từ ngôn từ, đối thoại đến hành vi có thể.

  Vẫn cùng ví dụ, ta nhận ra khi hai cá nhân này không cảm nghĩ, hoặc chung một cảm nghĩ tình trạng xã hội giữa họ mất đi. Tình trạng này sinh trở lại khi có sự phân biệt người này và người kia, ở sau đó. Hoặc nữa nó nằm ở ý thức thứ ba  đang quan sát và áp đặt những kinh nghiệm từ trước cho hiện tượng. Điều này là ngộ nhận ở tính bên ngoài và là một quá khứ. Ví dụ rằng, quan sát có thể áp đặt những phân biệt hiện tượng, thành lập một tình trạng xã hội theo nó: người này là Điđơrô, người kia là Ruxô, Điđơrô mặc áo đen, Ruxô từ Giơnevơ trở về. Ta chú ý, những điều này chỉ là các ý niệm trong ý thức người quan sát, nó hoàn toàn bất đồng nhất với thực tại.

  Như vậy, trên phương diện khác, tình trạng xã hội là đang nảy sinh trong từng ý thức nhất định. Cái gọi bằng hữu, kẻ thù, anh em, người khác với những quan hệ thành lập theo đối tượng là các ý niệm trung gian của ý thức đó. Với nhìn nhận cái tôi cũng là một ý niệm như những ý niệm trên, ta nhận ra có một xã hội trong cá thể. Nó là một sự kiện trong ý thức, tâm lý. Một cách tương đối bằng cố định ý niệm cá thể, ta nhận ra có vô số xã hội đang xảy ra. Nó hình thành từ các ý thức khác biệt với những tiến trình nhận thức khác nhau. Nếu như mô tả, ước lượng ta nhận ra đó là toàn thể xã hội loài người, từ tình trạng nguyên thủy, xã hội nô lệ, phong kiến đến xã hội hiện đại. Nói cách khác, có thể nhận ra lịch sử loài người ngay trong một thời điểm hiện tại như những gì ý thức đã kinh nghiệm.

   Ta cũng sẽ nhận ra qua những xem xét này có một ngộ nhận về một xã hội chung tồn tại. Nó nằm trong những phát biểu đại loại: do hoàn cảnh xã hội, dư luận xã hội, sự kìm hãm xã hội… Tồn tại của xã hội này nằm từ xác định cá nhân về gia đình, hàng xóm láng giềng cho đến các lý thuyết xã hội. Đối với một nông dân xã hội ấy là những nông dân khác, giới quan chức làng xã, những tập tục địa phương, sự chia rẻ hay đoàn kết dòng tộc. Đối với nhà kinh doanh, xã hội ấy là những đồng nghiệp, nhà sản xuất, kẻ tiếp thị, đời sống kinh tế thành phố, tình hình chính trị của khu vực. Đối với Điđơrô xã hội ấy là nước Pháp thế kỷ mười tám, giai cấp phong kiến, giới thương nhân, những tiến bộ của khoa học kỷ thuật. Đối với Ruxô vẫn nước Pháp thế kỷ mười tám, quan hệ nhà nước Giơnevơ với nước Pháp, những mâu thuẫn giữa Tin Lành và Cơ Đốc giáo, những bất bình đẳng trong đời sống tự nhiên và xã hội. Ở đây mỗi cá nhân có một sự xác định xã hội riêng, tuy nhiên tồn tại những giống nhau để xảy ra ngộ nhận có một xã hội đương thời như thế. Ta nhận ra, kể cả nhận thực giống nhau này không đồng nghĩa có một xã hội hiện nghiệm có thể tác động đến đời sống cá nhân từ suy nghĩ đến hành vi thực tế. Duy có sự tập truyền qua giáo dục xã hội, chẳng hạn các truyền thống địa phương, bản sắc dân tộc, môi trường văn hóa và kể cả chế độ, pháp luật.

  Thực tế xảy ra sự phủ nhận xã hội từ những cá nhân tự do, các cuộc cách mạng cho đến tôn giáo. Những phủ nhận này đặt trên xác định có một xã hội là thế và cần phải như thế. Xã hội phong kiến là thống trị tự do cá nhân, kìm hãm phát triển, cần phải cách mạng để thành lập một xã hội mới. Xã hội hiện đại đặc trưng bởi nền kỷ trị, các giá trị nhân văn bị phá hoại, cần đến cân đối trong việc phát triển… Những phủ nhận trên cơ sở thừa nhận này nảy sinh do những ý thức cá nhân đồng hóa nó với các ý niệm tập thể. Từ ấy dẫn đến có một xã hội là thế. Ta có thể so sánh hai cá nhân trong cùng “xã hội” để nhận thấy tồn tại và tính chất xã hội là tùy thuộc nhận thức cá nhân ấy.

  Sự phủ nhận xã hội thực chất là thay thế ý niệm này bằng ý niệm khác trong một và những tiến trình nhận thức. Không thể dồng nhất sự kiện với việc ý thức nhận ra thế giới, xã hội là những ý niệm của nó chỉ về thực tại, từ đó chấm dứt tiến trình suy tư của chính nó. Mọi thay đổi hay cách mạng xã hội như từng có là những diễn tiến hình thức trong thế giới hiện tượng. Một khi ta nhận ra tình trạng xã hội đang nảy sinh trong từng ý thức, những đối kháng trong đời sống như ngộ nhận thực chất là những xung đột trong chính tiến trình ý thức. Sự thay đổi, cách mạng phải được tiến hành ở chính sự kiện này. Nói cách khác, một khi cá nhân đã và đang là một xã hội, khởi điểm và kết thúc của cách mạng phải là từ nó và do chính nó.

  Ta hãy ngược về ngọn nguồn để tìm xem cái gọi xã hội đã nảy sinh như thế nào? Trong xác định người mẹ, đứa trẻ vừa sinh là một đứa con. Trong xác định khác, đó là thành viên mới của gia đình. Trong một xác định khác nữa đó là công dân tương lai của nhà nước. Như vậy, có một trường xã hội được thành lập ngay khi sự xuất hiện con người. Có một khả năng ý thức đang và sẽ được cung cấp cho những ý niệm vốn ở ngoài nó. Ở đây những cá nhân chung quanh không bao giờ tính đến sự chấp nhận hay phản đối của con người vừa xác định. Điều này do tính chất máy móc trong ý thức người trưởng thành, kể cả sự thụ động trong ý thức đứa bé. Sự xác định cá nhân và cũng là xác định xã hội từ nó sau này chỉ là những tập truyền. Đời sống con người là một tiến trình bưng bít từ khởi thủy. Sự phản tỉnh cho tri nhận toàn thể tiến trình là khó thể xảy ra. Trên phương diện khác, cái gọi cá nhân là vô nghĩa do sự tạo thành phi cá nhân của nó. Suy nghĩ độc lập nói riêng, đời sống tinh thần nói chung là ảo tưởng do sự trừu tượng của những ý niệm. Từ chiều hướng này, nơi đâu có xác định cá nhân nơi đó là một hiện tượng lệ thuộc như những hoàn cảnh sản sinh nó.

  Nhắc lại rằng diễn giải nhằm thông đạt những ý niệm tạo nên một vấn đề xã hội. Mục đích là chấm dứt những ý niệm. Ta không dừng lại ở một ý niệm nhất định, từ ấy như thông lệ đi đến thiết lập những mô hình mới về nó. Một khi ý thức nhận ra sự vô nghĩa, tính chất chia rẽ trong xác định cá nhân, điều tiếp theo là giải trừ cá nhân từ những tập quán suy nghĩ đến lề thói tình cảm  trước đó. Một số tôn giáo có cùng nhận thức. Tuy nhiên, đến lượt nó tiếp tục tạo ra những ý niệm mới: sự bình đẳng, tình bác ái, nghĩa huynh đệ…Tính chất cá nhân dường như được xóa bỏ nhưng  thực chất chỉ là sự đồng hóa với một ý niệm lớn hơn nó. Một trong  những sinh hoạt tôn giáo là chuyển những ý niệm này thành tâm niệm cá nhân. Cá nhân vẫn còn lại qua bất kỳ đồng hóa nào: theo ý Chúa, là tín đồ Thanh giáo, các khuôn mẫu chính nhân quân tử…Trên phương diện khác, phủ nhận xã hội ở tôn giáo lại nảy sinh một xã hội trong nó qua chia rẽ giáo chủ, tín đồ, giáo chức, giáo phẩm. Tức rằng, cái gọi xã hội đã tái sinh ở hình thức có vẻ tế nhị và ít trần tục hơn so với những biểu hiện thế tục, tuy nhiên là cùng tính chất. Lại có nhận xét rằng, sự hình thành cá nhân là tất yếu trong quan hệ xã hội. Nhưng, như đã nhìn nhận tính chất trói buộc của sự việc, giải trừ cá nhân là điều không  thể tránh khỏi trên phương diện khác. Cái gọi xã hội trở nên áp chế đối với nó. Xung đột giữa ý muốn từ cội nguồn ý thức với những quy chế, pháp luật, đạo lý xã hội. Do ngộ nhận về một xã hội ở ngoài nó, phản ứng trong những trường hợp trên sẽ là thủ tiêu về mặt vật thể, chẳng hạn việc giết người. Mặt khác, trong ngộ nhận có một xã hội là thế dẫn đến những tìm kiếm triết học cho một bản thể xã hội. Nó được đồng nhất hoặc xem như biểu hiện của đạo, là ý muốn Thượng đế, là nguyên lý túc lý. Do vậy trực nhận xã hội như hiện trạng, tri nhận toàn thể cơ cấu hình thành cá nhân là kinh nghiệm thiết yếu cho mọi tiến trình nhận thức. Với trình độ nhận thức vừa đạt được, có thể nói rằng không có một xã hội nào đó để xây dựng hoặc cải tạo. Xã hội nguyên thủy, xã hội phong kiến, xã hội tư bản… chung quy là những tên gọi rỗng nghĩa. Khẳng định sự phát triển xã hội, quy vào lẽ tuần hoàn, kỳ vọng một xã hội đại đồng là những ngụy tín bởi lẽ xã hội có bao giờ tồn tại?

NHỮNG CUỐN SÁCH- LINH ẢNH

  4- NHỮNG CUỐN SÁCH

  

    Cuốn sách đầu tiên là Thế giới hòa đồng của Đức Lạt ma.  Nó ghi chép cuộc trao đổi của Đức Lạt ma và các học giả, bác sĩ, thi sĩ Mỹ …Điều ngạc nhiên  khi tôi viết  những dòng này hiện ra khuôn mặt Đức Lạt Ma trước mắt. Cái cười khoan dung và nhân hậu…Không kể gì về  những điều cuốn sách nói trong đó, nó hướng các  kiến giải của Phật giáo với những vấn đề trong một xã hội hiện đại. Sân hận, bạo lực, truyền thông…Điều tôi cảm nhận là có một cộng đồng như vậy. Có một sự kiện như vậy. Nó biểu thị sự chinh phục của Phật đà trong tòan thể.

   Một phương diện riêng tư tôi tiếp  nhận từ  cuốn sách là sự khoan dung với bản thân…Tiết chế là điều cần thiết nhưng với mức độ nào đó.Không nên đẩy sự tiết chế đến mức khắc khổ….Ta nhận ra, cá nhân thực là một cộng đồng bao gồm những người có liên quan với nó. Ngừơi thân, gia đình, bạn bè…Trong khi cá nhân tiết chế đồng thời nó đặt cộng đồng ấy trong một tình trạng cưỡng bức…Sụ hòa giải bản thân chính là hòa giải trong xã hội từ nhiều phương diện tâm lý và kể cả thể lý…Khi tôi bỏ qua một bữa ăn trưa, chắc chắn rằng chị tôi cách đây 1000km nôn nao trong dạ…

   Krishnamurti nói cần phải sống một đời sống vắng mặt sự cố gắng trong ý nghĩa này. Sự cố gắng, bao hàm tiết

chế, cưỡng bức một nhân tố nào đó trong bản thân, và do đó là đồng lọai…Nói như vậy không phải là sa vào phóng dật, lười biếng  mà thực là một sự cân đối và hòa giải nội tại.

   Cuốn sách thứ hai là Đường vòng và lối vào. Tôi được tiếp xúc qua giới thiệu của Tiến sĩ Thích Nhật Từ. Trong một lần tiếp xúc, tiến sĩ lấy cuốn sách  cho tôi mượn đọc với gợi ý. Có thể tìm trong đó cách đặt các đề tựa. Nhân tiện việc nảy sinh tên gọi Cõi ý có từ nguyên  nhân này. Tập tiểu luận tôi lấy tên là Tiểu luận. Một cái tên trung tính, chỉ về thể lọai hơn là  nội dung chính tác phẩm. Nguyên cớ  thực ra là một sự kín đáo cuối cùng nào đó. Tôi không muốn độc giả giả định có một cái nhìn hay định kiến đầu tiên về tác phẩm. Việc hướng đển thể lọai thì bao quát hơn.

   Tuy nhiên tôi đã nghe theo lời tiến sĩ. Sau một thời gian suy nghĩ tôi đã quyết định chọn Cõi ý làm đề tựa…

   Trở lại cuốn sách Đường vòng và lối vào, là một cuốn sách hấp dẫn. Độc giả nhận ra ngay một văn phong trí tuệ và lôi cuốn. Có nhiều điều để nói. Quan tâm chính của tôi là cái nhìn của một trí thức phương Tây đối với những vấn đề phương Đông…Nó đem lại sự thú vị, mới lạ trên nhiều phương diện. Chẳng hạn, Mộc trong thói quen tiếp nhận là Mộc chắc rằng kém phong phú hơn trong việc tiếp cận Mộc trong nguyên nghĩa Cây. Rồi thì những xem xét các sớ cây, mạch gỗ trong đó…Nó bổ sung một cái nhìn khác, cũng là một cách tiếp cận cụ thể, kể cả tính thân xác sống động của sự vật…Một cái nhìn hàng ngang, quy nạp là điều mà ta cũng cần phải học hỏi.

Chẳng hạn xem xét những hiện tượng như giao tiếp xã hội, việc chơi cờ…Sự dẫn đến chiều sâu như đặc trưng của nho sĩ, và sau đó là trí thức Trung hoa…

   Cuốn sách, đối với người tương đối am tường là một sự thưởng ngọan nghệ thuật viết lách, văn phong trí tuệ, dí dỏm và sinh động,  hơn là việc được bổ sung một tầm mức nhận thức có tính chất tòan triệt…

  Một phương diện khác, việc phân biệt Đông tây là một  ý niệm thực sâu sắc. Truyền thừa của nó xây dựng nên sự khác biệt của hai nền văn hóa. Cũng có nghĩa là, sự phân biệt làm sản sinh thêm nhiều sự phân biệt. Nó tạo thành trí thức, văn hóa , lịch sử hơn là  dẫn nhận thức đến chân lý, thực tại Tôi sẽ nói nhanh ngay. Tâm trí nhân lọai không có sự phân biệt Đông tây, theo cách nói của Krishnamurti. Việc này diễn giải ra lại là một dài dòng vô tận. Nó sẽ nằm ở một chương khác hay cả một cuốn sách, truyền thống…

   Ta có thể  thấy hiện tượng vô phân trong việc sáng tác và cảm thụ âm nhạc …

   Cũng cần thấy rằng, việc xem xét một cuốn sách như vậy  hòan tòan mang tính chất cưỡi ngựa xem hoa.Nó kết tinh bao tâm sức của tác giả cuốn sách. Ở đây tôi nhấn lại tính chất tùy tiện và ấn tượng của mình trong việc tiếp cận….Nó chỉ có vài điểm dính nhỏ với việc giới thiệu một  cuốn sách. Và đây cũng là cách xem xét chung của tôi trong việc tiếp cận những cuốn sách khác. Lối làm theo hứng thú, quan tâm của một thi sĩ hơn là sự quy cũ của một học giả…Nó gần với cách đọc của Kim thánh thán hay là lối phê bình ấn tượng…So sánh vậy để dễ dàng nhìn nhận…

 

 

    Tôi đọc Kinh Lăng già vào những năm 2005. Lúc bây giờ tôi trong tình trạng bệnh tật với những nỗi lo ngại. Bác sĩ khuyên tôi cần nghĩ ngơi trong một thời gian dài… Trung tâm Magic với vô số bệnh nhân đang chờ chực. Đời sống trong vô số góc nhìn thật là đáng hãi!

  Trong thời gian tĩnh dưỡng tôi đọc kinh Lăng già. Và thiền định. Thực ra, tôi bắt đầu  thực hiện việc thiền định trong thời gian này. Khi hãy còn ở quê tôi cũng đã thực hành nhưng với mức độ ít tập trung hơn….

  Tòan thể Kinh Lăng già chi phối tôi đến mức độ nào đó mà tôi không biết được. Có thể là những việc tôi đang làm chính là một biểu hiện sơ sài và thô thiển của bộ kinh….Những hiện tượng lạ tôi đã từng trãi nghiệm từ trước đó. Trong khi đọc kinh có một hiện tượng dường như có tính tòan thể nhất. Tôi trông thấy một hình ảnh, dường như  một khối thể màu đỏ trong không gian tôi hiện họat. Không có nỗi sợ hãi gì nhiều…Và cũng cần thêm rằng những gì tôi trông thấy không phải là một ảo giác. Trong một tình trạng thần kinh bình thường…

   Có một sự thay đổi nhận thức trong khi đọc.Những gì tôi cảm thụ lúc trước,  thường là một bước tiến nào đó xem như đáng kể trong tiến trình nhận thức chung. Chẳng hạn, điều tôi chiêm nghiệm một cách riêng tư lại trùng hợp với những điều mà Suduky hay Rimbô đã từng trải. Theo những con đường khác nhau và sau cùng là vài điểm gặp. Nói  cách khác,  tôi cũng đã hái được vài trái quả nhận thức nào đó. Là khí chất khiêm tốn hay  học được một cách gián tiếp qua sách vở, tôi vốn chẳng xem những gì mình có được là xuất sắc. Dịch dạy tượng quẻ Khiêm, trời vào ở trong núi.

 

    Rồi thì, trong khi đọc kinh Lăng già tôi nhận ra một vườn cây  hoa trái….Việc đạt đến một ý niệm, chẳng hạn ý niệm thân xác là một bước tiến dài trong quá trình nhận thức của tôi…Và thực ra, cho đến giờ thì ý thức của tôi dường như đang đậu lại trong chừng ba hoặc bốn ý niệm gì đó: trật tự, không gian, thời gian…Nó không nhiều quá.

  Trong Kinh Lăng già có rất nhiều ý niệm như vậy. Ý niệm, hay hiện tượng Ý sinh thân là điều  mà ta hãy còn trở đi trở lại. Sự kiện thực này, ta có thể xem xét trong tinh thần học hỏi…Ý thức, trong tính chất cụ thể, về thực chất là gì? Thân xác là gì? Thân xác cụ thể trong tính chất hình tướng, sản sinh từ cha mẹ. Từ thân xác cụ thể này theo những cơ chế nào mà có thể biến đổi, thâm nhập vào những thân xác khác? …Nói cụ  thể, trong khi môi tôi lại đột nhiên có những đường nét của người tôi yêu? Làm sao trong cử chỉ của tôi vốn ổn định theo những đường nét nào đó đột nhiên lại hiển thị một cử chỉ khác, của  vị thầy hay  một bằng hữu? Làm sao đột nhiên tôi lại có một tư thế rủ riệt của một người thân? …

  Và sau cùng, ta có thể biến đổi tòan bộ  thân xác hiện hữu của ta để có một thân xác khác tòan thiện hơn là cái đang hiện có?

    Thực ra, ý thức là một hình thái thể xác? Một dạng thân. Và, thân xác chính là biểu thị, tương đồng với một ý thức hay trường ý thức? Cái nhìn ở đây như là, thực là, con chim không phải đang hót mà tiếng hót biểu thị ở con chim đó? Có những dao động: tiếng hót  có thể trú ngụ trong thân xác con chim trước mặt tôi, sau nữa nó có thể di dời đến một thân xác khác, là con chim thứ hai, hay xa hơn nữa một con chim hiện đang ở trong rừng?

…Nhìn như vậy, và thực như vậy, có một  sự tồn tại độc lập của tiếng hót, cảm xúc, ý tưởng so với con chim, nhà thơ và nhà tư tưởng. Điều ta tưởng rằng Suduki nói thực ra là tiếng nói, với sự tồn tại độc lập của nó đã nhập vào thể xác, tiểu sử, hiện tượng Suduky để biểu lộ …Thế giới nhòa đi…

 Sau một số thao tác nhận thức như vậy, ta  nhận ra, không có một con chim hay tiếng hót  ngọai vật. Tiến trình thực chất là sự thay đổi và giải trừ một số định kiến và nếp gấp của ý thức thường nhật. Cái đối diện không phải là khỏang trống mà là một hiện tiền bất khả  thuyết. Hiện tiền này  xác thực đến mức độ, trông một cái hoa, sau khi đã giải trừ mọi ý niệm, mọi nhận thức phân biệt và giới hạn về nó, cái hiện thể, tương tác với tôi, vẫn là một mùi hương nồng nàn và khích động tòan bộ thân thể  ở các  tầm mức vi tế. Rồi thì, khi nhãn quan của tôi đã không còn chứng kiến một đóa hoa  trước mặt cụ thể nào đó. Trong  trạng thái tập trung, khi tôi, một ý thức, nghĩ đến một bông hoa là lập tức trước mắt tôi một đóa hoa xanh biếc, tôi đang trông thấy trước mặt, khi viết ra những dòng này hiện ra…  Cái tôi, có thể là ở một tầm mức thiền định chưa đạt đến thực tướng nên không cảm thọ hương của cái hoa đó.Nó biểu lộ sự nhạy cảm màu sắc của tôi, một hành giả, thì mạnh hơn hương vị… Nhân tiện, nói thêm rằng, như một dữ kiện, vào những trạng thái tĩnh tâm nhất một mùi vị ngọt dịu dâng lên trong cảm giác của tôi…Điều  này vẫn thường lặp lại….Và bây giờ, một hương thơm thóang qua, rồi thì một trạng thái ngây ngất đang lan tỏa…Đi đến từng sát na hiện thực  tôi

muốn nhắm mắt lại…  Kiểm chứng hiện thực thì hiện giờ, trong căn phòng trọ  cái ti vi đang mở và  một  khúc dân ca  vọng ra…Một lọat tiếng đàn kiềm lanh canh ….”nàng nói cho rõ, phu xướng phụ tùy…’ ca sĩ đang hát…       Viết một cách trung thành với nguyên  tác tinh thần, tức là viết như trong một giấc mơ, tôi đang nhớ lại một sự kiện khác.Tức là tôi đã bỏ  qua một mạch xem xét để chuyển tiếp…

  Vài phút trước đây, trong khi bưng bình trà lên những bậc cầu thang, tôi đột nhiên phát hiện sự tương quan giữa ý, tiếng nói và thân xác. Một thân xác chứa đựng một tiếng nói nào đó. Mở rộng ra thì một bông hoa, một cánh bướm chứa đựng một tiếng nói, ý nghĩa nào đó. Trong nhận thức thông thường chúng ta không nhận ra…Một cá nhân chứa đựng một ý nghĩa nội tại. Đời sống chính là sự biểu thị trọn vẹn và cạn kiệt ý nghĩ đó. Tựa như con chim tương đồng với tiếng hót của nó. Khi tiếng hót dịch chỗ, chấm dứt, con chim ngừng sự sống…Sự tương đồng và xấp xỉ này, vì rằng có khi con chim không hót vào những giây phút nào đó trong ngày, lại dẫn đến vô số nhân duyên khác.

   Trở lại ý tưởng chính mà tôi cảm thụ từ Kinh Lăng già, hiện tượng ý sinh thân. Tiếp cận một cách thụ động, tôi, với thân xác này đang là sự hội tụ, và bị tác động của một hay nhiều ý nào đó. Mạch nguồn Kinh Lăng già trong một vài giọt nước của nó đang tuôn chảy qua tôi và làm tôi bấm liên tục trên những bàn phiếm.Một trạng thái ấm áp và dễ chịu đang lan tỏa trong tòan bộ cơ thể tôi ….Và vẫn trung thành với việc thể hiện từng sát na ý thức,

trong khi viết ra những dòng này tôi lại nhớ về người tôi yêu mến….Một nụ cười không cưỡng nỗi xuất hiện trên môi tôi, cùng với đó thóang qua một màu đỏ …Một cái gì đó, một nụ cười ngầm  tựa như sự thỏa ý đang nở trên môi tôi. Mà thực ra tôi không rõ môi tôi hay môi của ai đó….Một vị dịu ngọt…

  

   Tôi sẽ đứng dậy và đi ngay tới Innisfre

   Dựng một căn lều bằng đất sét và phên cài

   Tôi sẽ có một hàng dậu xinh xắn cùng một đõ ong mật

   Và sống một mình giữa tiếng ồn bầy ong

                                                                                                                               Yeats

 

  Hỡi anh chàng lãng mạn, cầu cho những giấc mơ của anh thành sự thật! Một nụ cười tiếp tục đến mức  tôi muốn phát ra  thành tiếng. Cùng với đó một cái gì tắc nghẹn bên ngực phải của tôi.

  Giờ này đây, sau vài trãi nghiệm đang xảy ra như vậy, tôi thành tâm mong muốn chia xẻ những gì mình có cho người khác. Một ý muốn khác, tôi không biết mình phải làm gì để sửa chửa những lỗi lầm mình đã gây ra mà không nhận thức rõ!... Sau đó vài giây thì tôi biết!...Những lỗi lầm cơ bản, đáng nói của tôi là gì!...

  

 Tôi sẽ đứng dậy và đi ngay…

  

  Trung  thành với việc thể hiện các dữ kiện, trong khi viết ra những dòng này một vài cơn đau nhói trên đỉnh

đầu của tôi và sau đó là trạng thái tức ngực.Cơn đau lan chuyển xuống vùng trán và dịch chuyển đến một vài vị trí trên thân thể.Trong khi tôi nhìn ra bên ngòai, một luồng khí đen xuất hiện tương ứng với các vị trí đau trên thân thể. Nó bắt đầu từ thân thể của tôi và di động  tương ứng với các vị trí đau trên cơ thể

    Trở lại mạch ý sinh thân. Thân tôi, đang là ý của thân phụ, của các vị tổ tông, ngược lên mãi.Thân tôi là ý của ai đó, những hành trình tìm  kiếm từ xa xưa để đạt đến một cái nhìn trọn vẹn, chân lý, sự thật. Thân tôi cũng thể là ý của Krishnamurti đang hiện họat…Không thể chứng nghiệm hết những kếp tập ý niệm và ý tưởng như vậy.

   Làm thế nào một bài tóan đi tìm trở thành một bài tóan chứng minh?  Một thái độ tích cực hơn về hiện tượng ý sinh thân. Như vậy thì bằng việc hấp thu các ý tưởng, sự đào luyện và thẩm thấu trong những ý tưởng đó tôi sẽ tự làm biến đổi chính bản thân mình. Từ  cấu trúc cơ thể cho đến các tư thế, sinh họat, cử chỉ…Như vậy thì, thay vì một trạng thái tự nhiên, tự phát như trong đời sống xã hội, hành giả buộc phải chấp nhận một ý tưởng kinh điển nào đó. Một đạo sư, thần tượng. Điều này là tất yếu. Muốn hoặc không cá thể buộc phải lựa chọn. Không có tình trạng mập mờ hoặc có thể vắng mặt mãi…

  Dĩ nhiên có nhiều tâm thái tiếp nhận sự việc. Tính chiếm hữu, duy ngã  thì việc bộc lộ bản thân là một điều khóai thích, một lý tưởng cần phải đạt đến.Với một tâm thái nhu nhược thì đó là một cố gắng…

   Xem ra, có một sự thúc bách nào đó trong những xem xét này? Thay vì nói trong tình trạng mớ ngũ để đạt đến cái bản nguyên nhất, anh ta vụt thức giấc và hô hóan khẳng định?  

  

     Đột nhiên, tôi phát hiện ra 1000 năm sau là như vậy! Tôi, trong ý thức hiện tại như là Tuệ Trung, họặc Huyền Quang…đang nhìn ra tái thân, hoặc hậu thân của mình. 1000 năm trôi qua và tôi trở thành một cư sĩ  đang thiền định trên một cái gác nhỏ trong thành phố…Một liên hệ khác, như vậy thì, Hòang thượng đang ở đâu đó. Điểm Bích cũng đang ở đâu đó…

    Đối với tôi, Tuệ Trung, hiện tại có tính chất hiện đại này là một ảo ảnh, một cái nhìn soi thấu của tôi vào 1000 năm sau. Trong khi, đối với tôi,Tuệ, 1000 năm trước tôi là như vậy. Và sau cùng, trong một cái nhìn khác, các hiện tượng Thượng Sĩ  hay Phổ Tuệ  lại là những diễn tiến hình thái trong một tiến trình có tính chất vũ trụ…Ta hình dung thế giới như  đại dương mà ở đỉnh một ngọn sóng này là Thượng Sĩ. Cuối ngọn sóng là Phổ Tuệ…Có khỏang cách vài giây trong sự truyền sóng hoặc 10 m theo chiều dài con sóng. Trong khi đối với đại dương là một… Tòan bộ những điều này tôi xin nhắc lại, bao hàm sự tìm tòi và cả là thể hiện. Tính chất tìm tòi ở chỗ, tác giả không thể soi sáng tòan bộ các liên quan của sự việc. Một trạng thái tranh tối, tranh sáng…Việc dẫn ra những vùng tối nhằm chia xẻ với độc giả dự định một sự soi sáng kế tục…

   Đức Phật nhìn thế giới như nhìn trái Yêm ma la trong lòng bàn tay. Trong khi  thế nhân nhìn không quá mười mét! Niềm tin của tôi là ở sự việc này.

   Trong tầm mức quán chiếu như vậy, chắc hẳn tôi sẽ nhận ra ngay Hòang thượng đang ở đâu. Tức là trong

hình tướng một nhân vật thời đại nào đó….Có một vài khuôn mặt đột ngột hiện ra  mà tôi chỉ đóan chừng các liên hệ…Và,

   Cuốn sách thứ ba là cuốn Cuộc thám hiểm thế giới huyền bí. Những gì cảm thụ lại mở ra một phương chiều khác.

   Ghi nhanh: sự hình thành  một trung tâm nghiên cứu các hiện tượng tinh thần, biểu thị  sự thường tồn của một nguồn mạch. Măc dầu nó có những biến thái khác biệt…Những gì mà các chứng nhân trong tác phẩm kể lại tôi nhận ra không khác mấy các thế giới trong kinh điển Phật giáo. Cái tương ứng với những lực lượng bên ngòai, siêu phàm trong tác phẩm chính là các Vị  thần thông, thế giới Chư Phật…Những thông tin trong tác phẩm hòan tòan có thể tìm thấy trong kinh điển Phật giáo. Điểm khác biệt ở chỗ trong ngôn ngũ và khái niệm hiện đại nó làm cho độc giả có một cách tiếp cận khác, dường như tăng thêm sự thuyết phục, chẳng hạn đối với một trí thức.   Ấn tượng và có tác động nhất đối với tôi là cái nhìn rằng, cá nhân được sống trọn vẹn nhất trong cái cách nó biểu thị tòan bộ những  đam mê, yêu thích của nó.Hiện trạng sinh họat của con người trong xã hội hiện đại thực ra rất là mờ nhạt sau một đống dữ kiện.Nói cách khác, cá thể đang chìm trong các trạng thái xã hội…Một lời khuyên cho hành giả. Điều tôi quan tâm ở chỗ, có một thiết bị máy móc tương thích với các trạng thái thiền định của hành giả? Nói cách khác, quá trình tu luyện có thể  được thay thế bằng các thiết bị máy móc?

    Câu trả lời vắn tắt, thế giới hiện trạng là một thế giới hồi quang. Sự chế tác các thiết bị máy móc, vốn không

phải đặt ở vị trí đối lập so với hành giả mà là nó chính là sản phẩm sau một quá trình thiền định nào đó. Sự nghiên cứu của các nhà khoa học…Thiền định trong nghĩa vượt qua các hình tướng. Nghệ sĩ trong khi tòan tâm cho một tác phẩm chính là thiền định. Nhà khoa học trong khi tập trung suy nghĩ một đề tài chính là thiền định…  Cái nhìn vào sâu thì mau chóng thống nhất  các mâu thuẩn hay khác biệt hình thức…

  

   Tôi sẽ đứng dậy và đi ngay…

   Bây giờ là hơn 12 giờ. Tôi vừa từ phố về dưới cơn mưa. Đường phố vắng nhạt nhòa ánh đèn. Trong khi trên đường một làn hơi ấm nóng phát ra từ cơ thể và làm tôi dường như không bị chịu tác động mấy về trận mưa…Tôi vừa nói chuyện về thư pháp … Một cấu trúc nào đó trong tâm trí chàng ta thúc đẩy việc thành tựu đến mức cao nhất có thể trong những gì chạm đến…Tiến sĩ Nhật Từ nói những đỉnh cao chỉ có một. Tôi gợi ý  trong  trường hợp người ta chuyển hướng quan tâm thì sao? Câu trả lời  khi đó là những giá trị tương đương…

  Tôi hỏi nhà thơ Thanh Nguyên qua điện thọai  trong khi ngồi ở quán cà phê. Chị hỏi tôi có gì mới.  Tôi trả lời mọi việc vẫn bình thường. Chị nói như vậy là tốt rồi. Chỉ đáng ngại khi phải mất những gì mình đang có…Tôi ngộ ra vài điều sâu sắc trong lời nói ấy và cảm ơn chị. Tôi hỏi tiếp ý nghĩa tam hoa  tụ đỉnh là gì. Câu này thỉnh thỏang tôi vẫn nghe ai đó nói trong giấc mơ. Chị trả lời khả tính của một trạng thái như vậy có thể khế ước với ngọai vật. …Một trạng thái liên thông…

   Và anh mong có thể khế ước cùng em!

 

 

   Một dãi mây

   Chỉ là cái cớ của mặt trời…

  Câu thơ trong tiểu thuyết Sôgun thật  sắc lẻm …Tuy nhiên, anh không muốn em là một cái cớ của anh trong bất kỳ quan hệ nào…Nếu có thể khế ước, em có nghe anh đang nói gì không? Những ngón tay hơi gầy của nàng làm tôi nhận ra dấu vết của một sự thiếu chăm sóc…Và điều kỳ lạ, trong khi ngồi sau cách chừng vài mét, tôi trông thấy nàng sau lớp áo xống…Cùng lúc đó một cái gì đó trong tôi thật dịu dàng và triều mến… Thân thể nàng phát ra một quầng sáng, chắc chắn là  do từ cái nhìn của tôi đang tập trung về hướng ấy. Trong khi viết ra những dòng này một mùi vị ngọt ngào đang xuất hiện trên môi tôi…Sau cùng, tôi mong muốn tâm trí của tôi với nàng thuần là một trạng thái  tinh khiết. Một sự hòa tan mà những gì vị ngã của tôi không còn một vết tích tồn đọng…

  

    Và, cuốn sách cuối cùng tôi muốn nói đến là Kinh Hoa nghiêm. Tiếp xúc gián tiếp đầu tiên của tôi với Kinh Hoa nghiêm qua cuốn Thiền luận của Suduky. Vào khỏang năm 1994. Xin tri ân học giả trong việc tiếp dẫn tôi đến một thế giới…Chương viết về Kinh Hoa nghiêm là một  trong những chương hay và cảm hứng nhất của  cuốn sách. Tác giả dường như được truyền đi một thần cảm xuyên suốt. Lại thấy, lại thấy…tòan bộ cấu trúc của chương dường như hòa tan trong tinh thần của Hoa nghiêm  kinh…Ở đây, tức Thiền luận,  tôi chỉ được giới thiệu một cách sơ lược hành trình của Thiện tài. Chừng ấy đủ làm một kích thích không cưỡng nỗi đối việc tìm đọc kinh Hoa nghiêm…

 

   Tuy nhiên, trên các hiệu sách của thành phố không có  nhiều kinh Hoa nghiêm. Hay là không có !...Hiệu sách duy nhất là một quầy sách cũ trên đường LCT. Một buổi chiều, tôi nhớ chính xác thời điểm đó, tôi ghé  vào và nhận ra Kinh Hoa nghiêm trong tòan bộ 8 cuốn đặt trên kệ sách cao nhất của giá sách. Chủ quán trong cái cười ái nhạo kể lại việc từ trước đến giờ chưa có người nào chạm đến bộ kinh ấy.

   Tôi đứng chiêm ngưỡng và thi thỏang quay lại …

   10 năm sau, tôi nhận một giới thiệu khác trong cuốn Đạo của Vật lý. Tác giả trong nhận xét  tổng quan đã đưa Kinh Hoa nghiêm ở vị trí chung kết. Nghĩa là, sau khi đã xem xét tòan cảnh bức tranh Vật lý hiện đại, đã khảo sát các dòng triết học và tôn giáo…tác giả dừng ở bộ kinh Hoa nghiêm…Những gì mà các lý thuyết hiện đại của vật lý, lý thuyết dây, lý thuyết ảnh tòan ký…đã được tìm thấy trong kinh Hoa nghiêm…Tôi có ý định giới thiệu sơ cho các độc giả chưa đọc qua cuốn sách.  Như vậy là, Kinh Hoa nghiêm lại thôi thúc tôi tìm đọc. Nó trở thành một trong những mục đích của cuộc đời mà tôi mơ ước, hay cần thực hiện

  Lần tiếp xúc khác trực tiếp nhưng không lâu. Tại thư quán Lan Nhã  của Đại tòng lâm, những năm 2005. Kinh Hoa nghiêm trong lần ấn tống này chia làm 4 quyển. Cũng như các bộ kinh lớn khác, những dòng chữ màu vàng trên bìa sách nâu đỏ…Những trang giấy trắng và trùng trùng chữ nghĩa. Tôi đứng đọc ngay tại nhà sách. Và, quả thực là một sự thảng thốt, như chữ dùng của tác giả Lưới trời Đế thích. Những trang tôi đọc  lúc ấy chỉ là những trang nói về tên các Đức Phật…Có chừng mấy trang như vậy chỉ để nêu tên của  các Đức Phật…

Sự tiếp xúc thường nhật ta chỉ nghe hoặc biết một vài Phật Danh như Thích Ca, Như Lai, Văn Thù, Phổ Hiền hay Quán Thế Âm.. Ý thức sau khi tiếp cận kinh điển vẫn biết đến ý niệm hằng hà sa số Phật…Tuy nhiên nó chỉ mang lại một hình dung…  Trong khi đọc qua vô số tên gọi như vậy, kiến văn của tôi mở rộng dần…

   Và sau đó, tôi có một đường  dẫn khác.Cuốn Lưới trời Đế thích…Kinh Hoa nghiêm được giới thiệu một cách tỷ mỷ hơn. Qua giới thiệu, trung thành với nội dung cuốn sách, tôi có cái nhìn về Hoa nghiêm tông tương đối cơ bản. Việc khảo sát chuyên biệt về Kinh Hoa nghiêm không phải là tòan bộ mục tiêu của tác giả…

   Và rồi tôi đạt được điều tôi mong muốn. Một trang trên mạng đã có tòan bộ kinh văn của Hoa nghiêm. Cùng một cô gái chủ mạng Internet, chúng tôi làm việc sao chép kinh trong suốt một buổi sáng. Ngọc Như ý đã  thực hiện …

    Các giới thiệu  đã cho tôi biết qua tầm vóc Kinh Hoa nghiêm nên khi đọc với một tâm trạng là vô ý. Theo nghĩa tôi không có chủ ý tìm hiểu. Các chủ ý, tôi nghĩ rằng mang tính cá nhân, và giới hạn…Không cần phải mang vào một không gian bao trùm như thế. Điều này tương tự việc ta  bỏ lại một cái nhẫn trang trí trong khi bước vào một cung điện…Nó không cần thiết, hoặc là chênh lệch thái quá…Nói cách khác, tôi đọc trong một tâm thái hành giả hơn là học giả…Những gì tôi nhận đuợc, là thế giới quan Hoa nghiêm hay chính là thực tại Hoa nghiêm sẽ phát động các thể tính của nó. Và, cũng nhằm cho người đọc tiếp nhận tòan bộ  các vi biến  của

Kinh, tôi lại mang cái nhẫn vào…Vì rằng, muôn trong một. Một trong Muôn và Muôn trong Muôn…Việc mang cái nhẫn vào cũng là sự phát động của Hoa nghiêm. Tinh thần sự sự vô ngại. Khi tôi để cái nhẫn bên ngòai tức là một sự ngại nào đó. Một sự chia cách tôi với cái cung điện rực sáng đó. Sự chia cách này do ý thức tôi thực hiện.Không phải cung điện lên tiếng nói hãy bỏ cái nhẫn lại! Nói cách khác, nhằm lọai trừ bản ngã hoá ra tôi lại tăng cường bản ngã trong những tầng ngầm của ý thức. Hoa nghiêm thực hiện một sự quét sạch và trọn vẹn… Nói cách khác, nhấn mạnh hay giảm thiểu một chi tiết là ý thức cá thể. Nó không phải một trạng thái tự tại. Nó không phải tinh thần của Hoa nghiêm….

  Mỗi ngày tôi đọc chừng vài trang vào lúc sáng sớm. Trong khi đọc xảy ra vài hiện tượng …Sau ba tháng thì đọc xong…Đã có một sự tương tác nào đó…

   Tôi không có ý định giới thiệu Kinh Hoa nghiêm trong tòan bộ nội dung. Việc làm này, theo lời một người bạn của tôi, là tu sĩ, cần sống trên 100 tuổi!... 

   Một vài hiện tượng khi đọc. Tôi đọc kinh trên máy vi tính nên trước mặt bao giờ cũng là màn hình. Ngòai văn tự của kinh thỉnh thỏang xuất hiện những  văn tự khác. Chẳng hạn, trong khi tâm trí của tôi quan tâm đến một điều gì đó thì  trước mắt, vào lúc  đọc kinh xuất hiện vài từ có tính chất thông tin hay giải đáp…Sau sự xuất hiện các ký hiệu đó là màn hình và tôi tiếp tục đọc…Nói cách khác, Kinh Hoa nghiêm như một nguồn sáng  cực mạnh  quét và rọi những gì có trong tâm trí. Sự quét này đi cùng lời đáp…Tựa như việc ta đứng trước một tấm kính. Ta

nhận ra những gì biểu hiện trên khuôn mặt. Ở đây là trong tâm  trí… Người đọc lưu ý rằng, những văn tự giải đáp này là xuất hiện trước mắt tôi. Không gian trước mặt như một tấm màn phẳng hay khối kính mà các ký tự: chẳng hạn chữ Phật xuất hiện trước mặt…Hiện tượng này làm tôi nhớ đến hiện tượng mà K nói dường như có một cái nhìn từ sau gáy  trong tác phẩm Bút hoa.Hiện tượng khác, trong mơ  tôi nhận ra có một ngôi chùa và có một hòa thượng đang đọc kinh cho rất nhiều tu sĩ…Một vài lần tôi không thực hiện việc đọc kinh. Buổi tối tôi trông thấy cảnh tượng các tu sĩ chờ đợi và đòi hỏi (?)…

  Những gì đọc trong Kinh là vô cùng tận…Hình dung như một bầu  trời đêm với hằng hà sa số các vì sao. Tất cả đều chiếu sáng và lung linh. Ở đây tôi chỉ trình bày vài tia sáng mà tôi nhận được từ một ngôi sao nào đó…Trong một dãi Ngân hà. Vài cái nhìn của tôi được đổi khác là những ý niệm, và là thực tại tâm trí: những thế giới phẳng, thế giới úp, thế giới  nghiêng. Các ý niệm và nhận thức của con ngừơi trong quán tính ngàn năm của nó có thể giải trừ để nhận ra cái mà  ta tưởng là ngữa cũng là úp. Hoặc thực ra, ta đang nằm theo một mặt phẳng xiên nào đó…Không phải ta đang ngữa lên mà là  úp xuống? Không phải ta đang  đứng mà  ào ào trượt  đổ? …

  Một  hình ảnh: Cây Vô tận Ý. Cây Vô tận Ý có gốc rễ và cành lá đâm ra vô  tận. Vì vậy nó là bất diệt…Cách tốt nhất ta hình dung một cái cây như vậy trong tâm trí. Sự sống cá nhân sẽ cạn kiệt sau một thời gian vì những gốc rễ của nó có giới hạn. Sự sống này là vô tận khi gốc rễ của nó mở ra mọi hướng…Ta hình dung những hóa  kiếp

trong một con người…Nói cách khác, bằng sự thể  nhập như vậy tôi có thể sống lại cuộc đời của Trang tử, Nguyễn Du hay Anhxtanh….

  Con người trong những gốc rễ sâu xa của nó là bản năng, thực vật. Sự làm chủ tính thực vật này là làm chủ tòan thể. Tức là  ta có thể liên thông với những người khác, là  hàng xóm hay Mô da trong một  trạng thái ngầm…Một sự phát động của Ý …

   Những dãi mây phát ra ánh sáng, tiếng nói từ những bông hoa…tất cả là thực. Chẳng hạn trong khi tôi viết ra những dòng này, từ đầu các ngón tay phát ra những quầng sáng đỏ  rực. Và những thể lỏng ấm và sáng nào đó đổ xuống mặt tôi.

  Cá nhân, chẳng hạn cái tôi đang viết  là  một tập hợp các khí chất, quan hệ. Nó không phải là một vật  thể đặc và tĩnh tại như một cái ly hay cái  ghế. Nó như một cái lồng với  nhiều song trống. Những ngừơi thân của nó, các tương giao là những luồng gió, luồng khí dao động, qua lại….Một khi yếu tính cá nhân của nó mất dần, trạng thái vô ngã, nó nhận ra tương giao trực tiếp của nó với người thân, các quan hệ. Chẳng hạn khi tôi nghĩ về người yêu. Người yêu xuất hiện ngay trước mặt…Tức là không có khỏang cách không gian giữa tôi với nàng theo một khỏang cách hình thức, địa lý

… Không phải nàng  xuất hiện như một ảo tưởng hay thực hiện một cuộc phi hành nào đó. Chỉ là không có khỏang cách 3 cây số giữa tôi với nàng…Cái lồng, là cá nhân tôi mở rộng và nối liền. Ngay lập tức  tôi trông thấy nàng. Cũng tức rằng, cái tôi là một khái niệm tương  đối

cả trong hình tướng của nó…Không phải tôi, trong hình thức một thanh niên đang ngồi đánh máy chữ xác định ở đôi tay, con mắt chăm chú nhìn vào bàn phiếm mà là cái tôi đang trãi rộng trong không gian chung quanh. Sự trãi rộng này theo mức  tu  chứng từ là căn phòng cho đến vài cây số.  Trạng thái lý tưởng là một trạng thái đồng thân . Tức một không gian cầu ….Có quá nhiều điều để nói…

   Cái vừa hiện ra tức Như lai hiện tướng.Tên một phẩm trong kinh Hoa nghiêm…Trạng thái tòan thể tức là Đức Tỳ lô giá na. Cái tôi khi phát ra một cách tòan phương chính là Đồng thân Di lặc….

  Để độc giả dễ hình dung về Kinh Hoa nghiêm, những gì tôi vừa nói như đã nói. Nó tựa như tia sáng của một ngọn đèn biển. Trong khi trên mặt biển là hằng hà sa số ngọn hải đăng…

   Trong tinh thần sự sự vô ngại  của Hoa nghiêm, tôi diễn bày điều này. Trong khi đọc kinh, có giấc mơ  là tôi trông thấy mình lên đến một tầng trời nào đó. Ở đó quả là Hằng hà sa số Phật. Các Đức Phật ngồi trên tòa sen hồng, xanh, trắng. Những hoa sen có kích thước chừng một mét...Những tòa sen này di động trong không ….Những gì trong giấc mơ, tôi nhắc lại không khác gì là thực. Theo nghĩa, cái gọi mơ và thực đều chỉ là những biểu hiện của tâm…

  Tôi tiếp tục những dòng này trong tinh thần Kham Năng của Hoa nghiêm. Tính Kham Năng giúp ta vượt qua những  sự mỏi mệt hay tiêu cực xuất phát sau một quá

trình…Một màu xanh lơ  đang bao phủ quanh tôi lúc này. Và những gì viết như một bản tốc ký của hiện trạng và suy nghĩ.

   Các pháp là không xen tạp lẫn nhau….Hoa nghiêm nói ra điều ấy. Một đường  dẫn nhanh cần nói  là: các pháp, trong  thực tướng của nó ở bất kỳ  kích  thước, hình thể  là  một  hành trình bất tuyệt, miên viễn và nằm ngòai mọi cấu trúc nhận thức. Chỉ khi ý thức xuất hiện, với các mô hình của nó mới thiết lập các trạng thái, thực ra là cái nhìn của ý thức:  đối xứng hoặc phi đối xứng, sóng hay hạt, dây hay  điểm…Điều này tương tự khi ta mang kính vàng, vũ trụ sẽ là màu vàng. Một cái kính vuông, vũ trụ sẽ có hình vuông. Lại nữa , ý thức là một nhân tố thực không tách rời tòan thể. Việc nhận diện các mô hình như vậy ta cũng nói rằng không sai hoặc  không  đúng. Có hay không…Tức là: Không tức thị Sắc. Sắc tức thị Không. Cái sắc ở đây  trong một phương diện là Ý thức. …

  Vũ trụ tự thân là gì ? Điều ấy chỉ thể đạt đến khi ý thức từ  bỏ các mô hình và ý niệm của nó. Lúc bây giờ,  cái ta nhận được là cảnh giới Bất khả tư nghì …

   Đức Phật nói: Bất khả thuyết! Bất khả thuyết!...

 

   Quan hệ giữa Thiền và Hoa nghiêm. Trong kinh nghiệm thiền ta nhận  ra việc dọn sạch những áng mây trên trời, thường  là mây xám…Cái hiện ra là bầu  trời xanh thẳm, vô cùng…Cái thường nhật xuất  hiện lúc đó là những vì sao quen thuộc: sao Mai, Sao Hôm, Tiểu

hùng tinh và Đại hùng tinh…Sụ phát lộ thế giới trong tòan thể của nó, vốn gắn với vô số tâm. Một khi không được thu nhiếp và   khai dẫn,  ta chỉ quán sát vài cái tâm nào đó. Lại  cũng thấy rằng ở mức độ này đã là sự tròn đầy cho một con người hay hành giả… Trong tinh thần tinh tấn ta đi tiếp một đọan. Hoa nghiêm tông là cái tiếp theo đó.Tòan thể trời sao và sau rốt là dãi Ngân hà!... Với hành giả, hai kinh nghiệm này là bổ túc. Không qua thiền quán, chúng ta không tiếp cận đến Hoa nghiêm. Chỉ dừng ở thiền quán ta cũng chưa thể đạt đến Hoa nghiêm…Nói như vậy cần thêm một bổ túc là thế giới Hoa nghiêm thì vẫn ở đó. Tựa  như dãi ngân hà tồn tại. Nó không can hệ gì đến có một cái nhìn chiêm quan nó…

  Lại nữa, cũng cần thấy rằng thế giới Hoa nghiêm này chính là thực tại trước mắt mỗi con  người. Nó là dãi ngân hà và cũng là ly trà, đỉnh trầm trước mắt. Không có sự cách biệt giữa các đối tượng này. Hình ảnh là, và thực là tôi trông thấy mình phát ra những ánh nắng! Một khỏang nắng màu hồng pha vàng nhạt. …Không phải một ảo  tưởng hay hình ảnh văn học. Một trạng thái ngất ngây mà âm ỉ đang lan tỏa trên thân thể tôi và mở rộng dần….

  Ta có thể đọc Kinh Hoa nghiêm trên mọi nơi, mọi chốn. Bởi vì, thế giới Hoa nghiêm là  thực tướng. Văn bản là một trong những hình thức biểu hiện. Không phải một hình thức cách biệt như cái ly và trà ở trong đó. Một hình thức tương thông và phản ánh…Cùng với đó, tức thể  tướng  của Hoa nghiêm là tồn tại ở tiếng nói, hương thơm, mùi vị...nó phảng phất, dịu hay gắt, thì thào hay như một tiếng hát…tất cả đều ở đó. Tuy nhiên nó chưa

định vị như tri kiến thông thường. Tức là tôi trông thấy một cái hoa trong không trung. Không phải cái hoa nằm trên cành của một chậu sứ ngòai hiên….Những gì nữa? Một cơn mưa đang xảy ra quanh cái tôi đó. Không phải cơn mưa bên ngòai mà một khỏang mưa nhỏ với vài sợi lớt phớt trên khuôn mặt…Với một trình độ tu chứng hùng hậu  tôi sẽ nhận ra một cơn mưa khác là xối xả hay kéo dài suốt cả một tháng….

  

  

  

  

                                                                      

    

 

BẦY BƯỚM VÀ ĐỘC HUYỀN- THƠ

       BẦY BƯỚM VÀ ĐỘC HUYỀN

1

Trong niềm vui của những cánh chim hoàng hôn

Đang lượn vòng tảng mây màu xám

Nơi đống cát đứa trẻ đùa chơi bập bẹ

Và ta đi như thể một linh hồn.

Trước sự bình an của những tảng đá lô ca.

Ta sẽ không xưng danh mình đó là điều kì dị.

Ta sẽ không nói về đạo hay vô đạo.

Như thế gian im lặng đã lâu rồi.

Ta có thể buồn phiền hoặc cười vào những lá môn

Đang lo sợ không giữ được hạt sương ở lại

Nhưng vầng trăng như một vành móng ngựa

Đã im lìm đợi hết phút hoàng hôn

Và con đường nhỏ trong lòng ở các ngươi.

Đang chờ đợi ngày khai mình qua những tảng đá.

Như con suối giữ mình ở một dòng róc rách

Người hãy khai sinh nơi tảng đá một tâm hồn.

2

Trong sự hoan hỷ của vầng trăng

Nơi niềm vui đám côn trùng râm ran bóng tối

Ta nói về những bàn chân nhẹ nhõm

Của những con người sắp sửa bay lên.

Tiếng nói từ đâu từ những vì sao?

Từ đám mây giữa tầng không lơ lửng

Ta sẽ đặt tiếng nói về màu xanh sâu thẳm

Theo những con người sắp sửa bay lên.

Người tìm ra điều này trong rạo rực đêm xuân

Khi thiếu nữ vươn mình trong bóng tối

Khi những đứa bé quây quần trên cỏ

Và khi ngươi im lặng tiếng mình.

3

Cảm ra sự im lặng và mảng màu đen

Họ lao đầu vào những bức tường xanh vàng tím đỏ

Bức tường đang là màu đen

Để phá tan im lặng họ đã gào lên

Phút động cỡn động kinh trầm tư kiểu dáng

Họ một mình trên con đường xa vắng

Trên trang sách với bao câu trò chuyện

Và dĩ nhiên những tiếng gào dội vào vách đá

Những tiếng gào gặp nhau trở thành thanh âm bạo loạn

Những đàn chim bay đi

Những làn mây bay đi

Những bông hoa khép cánh giữa mùa

Những trái quả không còn vị chua ngọt

Những bình minh không còn nghe chim hót

Những mùa xuân sương khói lấp mặt người

Những khuôn mặt vàng vọt

Những khuôn mặt xanh xao

Và những khuôn mặt ra đi.

4

Không thanh gươm lá chắn tay cầm

Chúng ta đi vào sự hỗn mang trần trụi

Với lá chắn làm ta vướng víu

Và thanh gươm cọ lỡ những mầm non.

Ta không nói sự khoan dung hay tế nhị nơi mình

Ta đang nói về những khoảng mờ nguyên thủy

Khi Prômêtê chưa tìm ra lửa

Khi Hypôcrát chưa ra lời tuyên thệ

Trong ngày hôm qua

Trong ngày hôm nay

Như có bình minh trong mỗi phút giây

Từ ấy những cái trứng vỡ ra chim ưng, diều hâu,

vịt, gà, chim sẻ

Từ ấy mầm cỏ trồi lên mặt đất

Từ ấy những cánh hoa xòe trong thầm lặng

Từ ấy những câu thơ vào đêm lóe sáng

Từ ấy là những ban mai.

Như có hoàng hôn trong mỗi phút giây

Từ ấy những cơn gió trỗi lên bay đi rêu rao lời cay đắng

Từ ấy những cái hoa xanh chập chờn ruồi nhặng

Từ ấy những lối nhỏ cuối cùng rơi vào quên lãng

Vì sự tràn ra của những bụi cỏ xanh.

Sự tràn ra của cỏ từ những đồng tử màu nâu

Từ những mái tóc muối tiêu những cánh tay đen đúa

Từ những đầm lầy có sự tranh nhau giữa sen và súng

Sự tràn ra của cỏ từ những nhà thơ miệng rộng

Sự tràn ra của cỏ từ những nhà văn khắc khoải

Sự tràn ra của cỏ từ những triết gia

Như vậy là:

Trong mỗi phút giây đong đựng một bình minh

Trong mỗi bình minh đong đựng một bóng tối

Trong mỗi bóng tối những bình minh và hoàng hôn trôi chảy

Ta sẽ không kết luận.

5

Ta vẫn để im bụi cỏ cùng những con sâu

Tuy nhiên với đặc tính giống sâu rọ rạy

Như loài cỏ quen điều bạo loạn

Thanh kiếm và lá chắn cầm tay.

Không có sự giống nhau giữa hương sen và mùi vị đầm lầy

Nhưng những đầm lầy đã nghĩ về một đầu tư thích đáng

Kẻ múa kiếm tất phải chết vì kiếm

Trong mỗi đầm lầy có một pháp quan.

Ngươi xét xử các ngươi kết tội các ngươi

Ta có thể đau khổ hoặc không đau khổ

Như vầng trăng không mang vành móng ngựa

Với khoảng mờ trong dành để cho mình.

6

Im lặng cho trắc ẩn của ta

Không có trực ngôn và những tia bức xạ

Từ bóng tối các ngươi mang về nhiều xét đoán

Sự vô minh? Dối trá? Lạ người?

Ánh sáng các ngươi quá nhỏ nhoi

Chỉ để tăng thêm bóng tối

Như mỗi ngày thêm một vài tội lỗi

Trên những con đường tìm kiếm đạo sư.

Ngươi muốn vượt qua né tránh những lọc lừa?

Sự lọc lừa chính là ngươi! Người thứ nhất

Ngươi đã lo âu trên con đường tìm ra sự  thật

Không có mặt ngươi!

7

Về những con kiến vàng, bông hoa xanh, cô gái trước mặt ta

Không có ưu tiên cho bất kỳ ai trong bọn họ

Như tiếng nói các người nghe trong gió

Tiếng nói này từ những tảng đá truyền ra

Sự bàng bạc của mây như là sự bàng bạc của những cánh đồng, bờ tre, con người, gốc rạ

Này! Các ngươi đừng nghĩ về điều chi cao ngạo

Trong hôn hoàng không có những lo âu.

Sự lo âu nảy sinh khi các ngươi đã tự tách mình

Gọi tên những con chim, những bông hoa, nhìn sang người hàng xóm

Từ ấy các ngươi rơi vào vực thẳm

Từ ấy các ngươi nghe nhiều điêu linh.

8

Các ngươi yêu cầu ta phá hủy những tòa sen

Đặt những vì sao nơi ruộng cạn

Không cần thiết đâu các ngươi đang phá hủy

Để đêm đêm dậy khắc khoải trong lòng.

Hãy nhìn sâu vào bóng tối của các ngươi

Không chậm chạp, lo âu và tìm đường né tránh

Không gồng mình để trở thành loài sâu run rẩy

Khi nhận ra thân nhộng nơi mình.

Hãy nhìn sâu vào ánh sáng của các ngươi

Không đợi chờ những ngọn đèn bình minh đứng bóng

Như vì sao ẩn mình nơi sâu thẳm

Như những mặt trời nở ra trên bụi cỏ

Là những bông hoa.

9

Nay, ta nói về sự phá hủy lớn lao

Không nhắm vào đền đài, ngôi chùa, bao pho tượng

Như những giác sách kia cứ nằm yên trên thư viện

Và những lá cờ hãy mặc gió tung bay.

Sự phá hủy từ các ngươi, tâm thể các ngươi

Nơi những bãi đá im lìm ẩn náu

Nơi những làn rêu đã sặc mùi hôi thối

Nơi những con diều hâu bay đi từ mờ sáng

Theo dấu chân người tìm đến nghĩa trang

Và dĩ nhiên tâm thể các ngươi đang một bãi lầy

Với những cỗ quan tài trồi lên trụt xuống

Trong cái gọi câu ca, vần thơ, ý tưởng

Ngươi hãy bình tâm!

Ngươi hãy bình tâm và phá hủy các ngươi

Như sự nổ tung những hốc đen vũ trụ

Và các ngươi chính thành vũ trụ

Từ trái tim ngươi.

10

Hãy nhìn vào thân chuối của các ngươi

Đừng tự biến thành cây liễu rủ

Đừng hợm hĩnh như cây dương hò reo trong gió

Hoặc như những cây tùng khoác dáng sầu tư.

Và những cây nêu kia có dáng vẻ khôi hài

Chỉ vừa tầm đứa trẻ con ngắm nghía

Những cây cờ xem chừng vô vị

Có thể thay lá cờ bằng miếng giẻ lau.

Hãy nhìn vào các ngươi bình thản, khoan hòa

Không so sánh mình với cây lim, cây chò, trắc gụ

Không ví von dáng vẻ đẹp xinh của tre và trúc

Và cũng đừng buồn phiền mơ xuống loài rêu.

Cốt lõi các ngươi chưa có ở các ngươi

Trong khi dọn mình các ngươi làm ra cốt lõi

Và khi chiếc lá phướn phất trên xác hình già cỗi

Cốt lõi các ngươi cùng hoa trái viên thành.

11

Các ngươi cần khai  mở về ta?

Điều đương nhiên bởi các ngươi chỉ ăn sau khi nhìn qua đũa

Mà thực ra các ngươi đã truy tìm ta nơi dấu vết

Trong phát ngôn này qua những giá sách kia.

Trong khi tìm ta không thể gặp ta

Các ngươi gặp những gì các ngươi mong muốn

Sự tôn vinh tấn phong hay hạ bệ

Một niềm tin lý tưởng tập truyền

Khai mở về ta đồng khai mở về ngươi

Chúng ta sẽ gặp nhau nơi im lặng

Những vì sao qua muôn trùng ảo ảnh

Cho thế gian này năm tháng và tên.

Ta nói về ta các ngươi như một cổ tích xa xưa

Tôi đã nghe một ngày kia nơi nọ

Ta nói về ta một điều nhìn thấy

Không có nhà ngươi!

12

Các ngươi tìm ta nơi bóng lá mặt hồ

Bầy phù du hoàng hôn bay lượn

Ánh lân tinh những con đom đóm

Lập lòe phát sáng trong đêm.

Các ngươi tìm ta trong ban mai

Trên những sân thềm in lên vệt nắng

Trong vầng trăng đêm ba mươi trôi đi im lặng

Để lại nghìn trùng hồi quang

Các ngươi tìm ta trong thoáng rùng mình

Khi cỗ xe tang chảy dài trên đường phố

Các ngươi nghĩ về người thân hôm qua, hiện tại

Và các ngươi khóc lên.

Tất nhiên ta trang nghiêm trong tâm tưởng các ngươi

Hãy nhìn điều này qua những giọt nước mắt

Vòng hoa nghĩa trang và những làn hương khói

Ta đang ở nơi ngươi.

13

Vì sao tiếng dế rền vang trong đêm?

Có phải các ngươi đã lãng quên những cửa hiệu

Và theo bản năng loài sâu rúm ró

Các ngươi gào lên cô đơn, cô đơn…

Có phải các ngươi dùng những viên thuốc ngủ né tránh tiếng dế kia

Có phải các ngươi lao sâu vào mộng mị

Có phải các ngươi chạy qua láng giềng gõ cửa

Có phải các ngươi chong đèn trong đêm?

Các ngươi chong đèn trong đêm bày những cuộc vui

Cùng vô số mỹ nhân, cao lâu, tửu quán

Đêm thành sâu thẳm

Các ngươi không còn bình minh.

14

Vì những cây bồ kết vẫn trổ thân gai

Ta sẽ lặng im trên con đường các ngươi vòng vèo lẩn tránh

Tuy nhiên các ngươi có thể chậm trễ

Không nhận ra thủ phạm sau mình.

Ngôn ngữ bán rẻ các ngươi giữa thế giới ngôn từ

Ký ức mua đứng các ngươi trong vùng tâm tưởng

Các ngươi tập trung quanh mình những con ong chưa tìm ra tổ

Chui vào đầu óc các ngươi.

Và cái chết tựu trung từ khắp ngả đường

Ngươi hãy bình tâm kể cả khi xác thân thối rữa

Ngay hãy lặng im khoan hòa không chống cự

Từ ấy các ngươi bay lên.

15

Với chén trà vàng ta uống một vầng trăng

Trong vô thường của mây, khiếm khuyết của giác quan và trì độn ý tưởng

Ngươi có thể ngạc nhiên thú vị

Hoặc đứng lên chiêm bái lẽ vĩnh  hằng.

Tiếng nói của vầng trăng, hiện diện của vầng trăng

Ngươi đang ngậm ta trong dòng ngôn ngữ

Ồ! Đừng kéo về những xuyến xao kinh động

Ngươi đã làm nát cả vầng trăng!

16

Với trầm tư của một giọt sương đêm

Khuếch tán trong bầu trăng lạnh lẽo

Những khoảnh khắc mùa xuân đông kết lại

Như sự cuồng điên cự tuyệt của con người.

Thu cánh vào sâu tất cả những bông hoa

Khúc hòa ca đám côn trùng ngưng lại

Những cánh bướm không còn vẫy nên những màu sắc

Trong vô thanh bật tiếng ú ớ của người.

17

Như một nhà thơ đã thoát khỏi thế giới ngôn từ

Nhìn ra câu  thơ trong một ý tưởng

Nhìn ra bài thơ vừa bằng một vật thể

Từ tồn tại thoát lên những trạng thái.

Vây bủa cuộc đời là những định danh

Tôi, ta, chúng ta, những con người, con thú

Và những linh hồn bị vây bủa trong thể hình thể xác

Như những mặt trời tù đọng giữa chiều hôm.

18

Tỷ như các ngươi đứng trước những tấm gương

Với mặt sau đã tô vàng bôi đen trát trắng

Ta sẽ nói ra một điều quan trọng

Người đứng soi gương chính là ngươi

Người đứng sau gương cũng chính là ngươi.

Và bây giờ các ngươi cùng ta cọ rửa những mặt sau

Các ngươi đang nhìn qua các ngươi sâu thẳm

Các ngươi đang nhìn vào mông lung tăm tối

Ta đã nhìn nhau.

Và dĩ nhiên sau phút giây chết lặng bàng hoàng

Ngươi rón rén đi về vòng quanh bụi cỏ

Trước những bông hoa các ngươi đọc lời tạ tội

Nhận họ hàng với gã bướm màu kia.

Và các ngươi cất lên tiếng hát của mình

Dưới bóng râm những cây gai xương rồng san hô biển cả

Các ngươi nghe tiếng mình trong rì rào con sóng

Các ngươi nghe tiếng mình nơi trời cao xanh nghiêm.

19

Trong mơ hồ tên gọi những bông hoa

Những đốm tường in xiên trên vách nắng

Cơn gió chiều hôm nổi lên lành lạnh

Có bàn chân ai đó vang lên.

Tâm cảm sâu xa hiện thể mù lòa

Khi tỉnh giấc các ngươi sẽ thấy mình đang mộng

Những người ngủ không bao giờ tỉnh dậy

Các ngươi là trái quả nhầm lẫn của những bông hoa

Thế giới đang bị đông đặc

Không gian ứ đầy thể tích

Không có những bài ca.

20

Tất nhiên! Ta sẽ không phá hủy ca dao

Hoặc những bài thơ

Vì những cái tã kia cần cho đứa trẻ

Nhưng tự nhiên khô đi bầu sữa mẹ

Và chính là các ngươi phải lớn lên.

Đã có tuổi thơ trong những vành nôi

Nhưng từ mái tóc muối tiêu các ngươi quay về lũng đoạn

Và các ngươi biến tuổi thơ thành cái lá chắn

Trước cuộc đời vốn dĩ hồn nhiên.

21

Hãy xem chừng khi các ngươi xưng tụng những bông hoa

Đã có một bãi rác hình thành đâu đó

Và dĩ nhiên tâm hồn đang là một bãi trũng

Ngươi dối mình khi ủ một cành hoa.

Cái đẹp các ngươi Venus tật nguyền

Không có cành mai trong nhà hàng xóm

Câu thơ các ngươi đong đầy bóng tối

Trong mơ màng những sắc tía  hào quang.

Với những câu thơ các ngươi dựng cột cờ

Với những bài ca các ngươi tìm mình trong niên bạ

Khi suy tôn các ngươi đang thối rữa

Chưa bao giờ ngươi cắm một cành hoa.

22

Ta sẽ chập màu xanh sâu thẳm hoàng hôn

Trên những rừng dương, tàn thông, bãi cỏ

Như khi trên tay một nhành gai xấu hổ

Ta đã chìm mình trong miền an nhiên.

Và khi gót giày sỏi đá vang lên

Là những mảnh sành đã rơi vào đáy giếng

Ta lắng nghe trong hồi âm sâu thẳm

Là những ba đào bão tố triền miên.

Và trong hồi quang một ngọn đèn cầy

Là mặt trời, mặt trăng, muôn vì tinh tú

Khi tiếng lách tách con tim khô dần lụi

Những đêm xuân xa vọng sấm rền.

23

Trong lênh lang ánh sáng hoàng hôn

Dòng người trôi trong im lặng

Ta nhìn ra những xác hình rúm ró

Trên thềm uyên nguyên.

Và sau cùng một con quạ chiều hôm

Từ những tiềm kiếp bay về ta hiện tại

Dưới bóng đen kia một vầng trăng lơ lửng

Đã nhuộm vàng sắc biếc uyên nguyên.

24

Tìm ra các ngươi hay đánh mất các ngươi?

Có phải ngôi đền kia linh thiêng do người xây dựng

Và ai nhớ những nhịp cầu ngang qua con sông rộng

Và ai còn đếm sóng những triều lên?

Các ngươi bằng lòng những viên cuội nhỏ nhoi

Trong khi có những khu rừng trăm sông ngàn suối

Mà thực ra các ngươi đã chán chê mệt mỏi

Gối đầu trên những viên cuội nghỉ ngơi.

Trong khi soi mình vào cuốn sử biên niên

Các ngươi đã buồn phiền hoặc hò reo thỏa mãn

Những đứa trẻ không lớn lên vì những cái tã

Các ngươi đã quấn mình theo cuốn sử biên niên.

Ta không nói nơi đây thế giới siêu hình

Và chỉ những con mồi mới nằm trong mạng nhện

Đang là những tật nguyền  trên thân cây tầm gửi

Và những con người ngủ giữa bùn đen.

25

Trải mình trên những viên cuội nghỉ ngơi

Các ngươi tuyên xưng về nơi nằm chốn nghỉ

Mà thực ra tâm tư các ngươi đang quằn quại

Không dám kêu lên!

Nhưng khi những cây gai chui vào mộng mị các ngươi

Cùng lúc người hàng xóm trương mình qua viên cuội

Trên những mái nhà tranh đã bập bùng ngọn lửa

Từ trong ánh mắt các ngươi.

Không có mưa rào biến thể thân gai

Và những viên cuội chỉ nhẵn tròn theo năm tháng

Không có thanh kiếm nào tinh vi hơn lá chắn

Ngươi hãy đạp lên!

26

Các ngươi lớn lên theo phương thức tật nguyền

Như mảnh sành tạc qua tay đứa trẻ

Trong khi những cái chuông chỉ tung lên cát bụi

Và có thể chùi qua!

Những cái chuông trong sự trọng vọng của các ngươi

Cũng là những bàn cờ dọc ngang nứt nẻ

Tự biến mình thành những con sĩ và tốt

Các ngươi đi tìm nhà vua.

Các ngươi tuyên xưng ý nghĩa những trò chơi

Có phải vì các ngươi đã đánh mùi hư hoại

Có phải các ngươi đã nhìn ra thân rối

Có phải các ngươi cần đến một tầm dây?

27

Ta đang nối cánh bướm màu vào những cánh hoa kia

Như đang kết thân người nơi bụi cỏ

Bằng kích thước rong rêu trong tháng ngày mây gió

Ngươi có thể bay lên!

Ta không nói về chiếc lá vàng hay chiếc lá xanh

Vì chính ta đã là những tàn cây rậm rạp

Vì chính ta những dòng sông triền miên ca hát

Dòng chảy này mang muối đại dương.

Nhưng các ngươi cầm tù mình trong đôi mắt đôi môi

Những cảm xúc  không xa hơn vật thể

Và ý tưởng không hơn một trì độn

Và  tháng năm kho bãi lọc lừa.

Ta đang ở chỗ ngươi. Ngươi đang ở chỗ ta

Trên những con chữ bện dòng khai thị

Và khi ngươi đã cười lên nhẹ nhõm

Có thể là ta có thể là ngươi.

28

Trên bãi biển vàng trầm lặng các người đi

Nhặt những con sò, vỏ ngao, mẩu hến

Các ngươi hân hoan cùng thể hình kỳ dị

Các ngươi đi về đồi bãi san hô.

Trên bãi biển vàng trầm lặng các người đi

Trông con sóng bạc đầu buồn thương than thở

Và khi nhìn những tảng đá bị bào mòn xiêu vẹo

Các ngươi lãng quên những bờ bãi

Các ngươi băng mình ra đại dương.

Trên bãi biển vàng trầm lặng các ngươi đi

Nhặt dấu những bàn chân từ trong tiền kiếp

Những giọt máu khô từ sông ngòi nước mắt

Và khi gió đã xoáy tròn lên lốc

Các ngươi nằm dưới những bàn chân.

Trên bãi biển vàng trầm lặng các người đi

Trong ánh hoàng hôn những thành quách lâu đài phố thị

Trong ánh bình minh những giáo đường đền đài hang động

Rì rầm tiếng sóng đại dương.

29

Sau khi tan vào sắc nắng màu hoa

Ta có thể nghỉ ngơi trên một viên cuội

Vì cây gậy trong tay người hàng xóm

Với những cuồng điên có thể xỉa qua người.

Vì những bài ca cần phải cất lên

Như tiếng chim gọi sang mùa êm ái

Chỉ cho lúa trổ bông đã phiền lòng cỏ dại

Ngươi hãy lượn bay theo tiếng gọi của mình.

Như độc huyền gửi gió những hòa âm

Tiếng lòng kia có dây đàn trú ngụ

Không có lời ru cho người say bạo loạn

Viên cuội này ta sẽ gối mình lên.

30

Trong tiếng độc huyền bầy bướm bay lên

Đập cánh vào đền đài mặt người tế tự

Những trường thành và nghĩa trang chập chùng bia mộ

Những sợi rêu âm ỉ cháy ngàn năm

Những nỗi buồn chạm mặt đá linh thiêng

Những đầm lầy về đêm nức nở

Và những thai nhi chui vào lòng đất

Từ ấy vẽ nên màu sắc tâm linh.

31

Sau khi nói nhiều vẻ đẹp các loài hoa

Những người đàn bà trong thì con gái

Chúng ta nâng trên tay một viên cuội nhỏ

Như chiếc thuyền đã cập bến bờ xa.

Có móng vuốt trổ ra từ những đóa hồng

Trong khi vầng trăng một bông hoa thượng thặng

Có những làn hương tầng không lênh láng

Có những hôn hoàng sông chảy một dòng sen.

Và ta nhìn ra vẻ đẹp sau cùng

Không có tên hoa làm những miền đố kỵ

Đã nằm trong viên cuội tròn nhẵn nhụi

Ngậm nơi mình vô kể các loài hoa.

Và ta nhìn ra vẻ đẹp sau cùng

Trong ngọn đèn cầy về đêm trầm lặng

Trong tiếng độc huyền trổ ra ngàn cánh bướm

Chập chờn bên những thai nhi.

32

Khi người điên nô giỡn vầng trăng

Là lúc nhà thơ tìm ra ngôn ngữ

Những tiếng hát cất lên từ tăm tối

Những đàn chim rời tổ bay đi

Những áng mây phiêu bạt trở về

Vờn quanh mặt trời xanh vàng tím đỏ.

Khi người điên nô giỡn vầng trăng

Những trang sử vàng cất lời ru ngủ

Những con đom đóm bò ra từ thân gỗ mục

Vẽ những đường cong lệch lạc không trung

Và đứa trẻ thơ tung những mảnh sành

Qua mặt những ao hồ hò reo hoan hỉ.

Khi người điên nô giỡn vầng trăng

Có rất nhiều hào quang chui vào tay áo

Tiếng dế rền vang trầm thống

Vì những bụi cỏ bay lên.

Những con thuyền xa khơi vắng bóng tay chèo

Ôm lấy biển xanh ngủ bên nghìn con sóng

Và những bộ hành dong ruổi

Nơi cỏ mềm sương đẫm gối mình lên.

Chúng ta lặng im không sám hối không nguyện cầu

Chờ những vầng trăng trên đường phiêu bạt

Và những vỏ sò sẽ nhuộm màu xanh ngát

Trên bãi biển vàng người sẽ có những bài ca.

33

Tiếng hát cất lên từ những vầng trăng, bông hoa, những lá cỏ khô

Nối liền làn hương và thân sâu rọ rạy.

Rồi ngày kia những vết thương chín mọng

Ngươi sẽ ngậm mình như con suối ngậm làm rêu.

Sự tái sinh của ta qua những lớp ngôn từ

Không nhắm vào trò tuyên xưng hay đấu khẩu

Ta cũng sẽ không đưa người ra vành móng ngựa

Chỉ như người đang nói với người thôi.

Và khi tiếng hát cất lên ta đã trở về

Một bông hoa, vầng trăng, một lối nhỏ

Chiếm giữ bài ca ngang tầm trọng tội

Ngươi hãy cất lời dầu chỉ mình nghe.